Από το 1999 που ασχολούμαι με τη (φιλολογική και γλωσσολογική) έρευνα χρησιμοποιώ κειμενικό υλικό σε ψηφιακή μορφή. Έχω φτιάξει ηλεκτρονικά σώματα κειμένων (που δυστυχώς έχουν μείνει αδημοσίευτα για διάφορους λόγους) και βάσεις δεδομένων και έχω ψηφιοποιήσει για χρήση από ερευνητικές ομάδες κειμενικό υλικό σε μορφή εικόνας. Κάποια πράγματα σχετικά τα έχω δημοσιεύσει εδώ, εδώ, εδώ και εδώ· εδώ παρουσίασα το έργο άλλων σχετικά με τις ψηφιακές εκδόσεις. Μπορεί ότι έχω κάνει μέχρι τώρα να είναι λειψό και να έχει μείνει στη μέση, δικαιούμαι όμως να ομιλώ και ως ερευνητής και ως digital humanist (αν έχεις καλή μετάφραση για τον όρο, άφησε σε παρακαλώ σχόλιο).

Ο Νίκος συζητά στο ιστο-άρθρο του την ψηφιοποίηση των βιβλίων των δημόσιων βιβλιοθηκών, ένα θέμα με το οποίο ασχολήθηκα προχείρως εδώ (κυρίως γιατί επιτέλους ψηφιοποιήθηκαν τα «Μεσαιωνικά και Νέα Ελληνικά» του Γ. Χατζιδάκη και μάλιστα περισσότερο από μία φορές). Την ιστορία και το λινκ τα ξεσήκωσα από το ιστολόγιο elektronikosanagnostis.blogspot.com.

Γράφει λοιπόν ο Νίκος

Τι εννοώ; Εννοώ ότι η επιλογή των βιβλίων που ψηφιοποιήθηκαν έγινε, όπως φαίνεται, εντελώς απροσχεδίαστα. Υποψιάζομαι, και διαψεύστε με, ότι ο υπεύθυνος κάθε δημόσιας βιβλιοθήκης διάλεξε εκείνος τα βιβλία που θα έδινε για ψηφιοποίηση, ενδεχομένως διαλέγοντας τα καλύτερα αποκτήματα της βιβλιοθήκης του, με βάση κάποιες γενικές οδηγίες άνωθεν. Αυτό όμως είχε συνέπεια κάποια βιβλία που θεωρούνται “καλά” να ψηφιοποιηθούν δυο και τρεις και παραπάνω φορές, από διάφορες βιβλιοθήκες! Για παράδειγμα, τα “Μεσαιωνικά και νέα ελληνικά” του Γ. Χατζιδάκι έχουν ψηφιοποιηθεί τρεις φορές ο κάθε τόμος (είναι δίτομο το έργο). Πολλοί τόμοι από το Ημερολόγιον Σκόκου (έβγαινε κάθε χρόνο, από το 1885 ως το 1918) έχει ψηφιοποιηθεί δυο και τρεις φορές (ο τόμος του 1915 έχει το ρεκόρ: τέσσερις φορές!). Το πιο κωμικό (ή τραγικό) είναι ότι κανένας τόμος του Ημερολογίου Σκόκου δεν έπρεπε να ψηφιοποιηθεί, εκτός αν έχουμε λεφτά για πέταμα, διότι ολόκληρο το Ημερολόγιο Σκόκου έχει ήδη ψηφιοποιηθεί, με πολύ καλύτερο τρόπο, με ευρετήρια, δυνατότητα αναζήτησης και (σχεδόν) όλα τα καλούδια, στο πλαίσιο του προγράμματος “Κοσμόπολις” -για παράδειγμα, εδώ βλέπετε τον τόμο του 1918 από την Κοσμόπολη. Όταν έχει ήδη ψηφιοποιηθεί επαρκέστατα το υλικό, γιατί να πληρώνουμε λεφτά για να ξανα-ψηφιοποιείται με πολύ χειρότερο τρόπο (χωρίς ευρετήρια, χωρίς αναζήτηση, χωρίς ευκολία χρήσης); Και άλλα περιοδικά που έχουν ήδη ψηφιοποιηθεί με το πρόγραμμα “Κοσμόπολις” ή με το “Πλειάς” ξαναψηφιοποιήθηκαν άδικα στο νέο πρόγραμμα, όπως π.χ. η Ποικίλη Στοά ή ο Ρωμηός.

Όλα τα σφάζω, όλα τα μαχαιρώνω με άλλα λόγια δηλαδή. Η ψηφιοποίηση για να έχει νόημα πρέπει να γίνεται σωστά και μετρημένα· όταν γίνεται έτσι κοστίζει και απαιτεί συνεργασία τεχνολόγων και ειδικών επί του υλικού που ψηφιοποιείται, στην παρούσα περίπτωση βιβλιοθηκονόμων. Τα σχόλια των αναγνωστών στο ιστο-άρθρο του Νίκου περιγράφουν την κατάσταση της παρούσας λύσης η οποία μάλιστα παραμένει στον ιστότοπο ypepth.gr και δεν μετακόμισε μαζί με το υπόλοιπο υπουργείο στο minedu.gov.gr (5,5 εκατομύρια ευρώ που κόστισε η ιστορία δεν φτάνουν για μετακόμιση σε άλλο server ή για ξεχωριστό ιστότοπο, περισσότερο αναγνωρίσιμο, προφανώς). Ας είναι.

Αυτό που μου έκανε εντύπωση είναι ότι το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης πήρε το ίδιο ψηφιοποιημένο υλικό δύο βιβλιοθηκών (των Σερρών και της Λειβαδιάς) και έφτιαξε μια καθόλα αξιοπρεπή και χιλιάδες φορές καλύτερη εφαρμογή για πρόσβαση στα ψηφιακά βιβλία (εδώ και εδώ αντίστοιχα). Όταν διαβάζει κανείς το τεκμήριο που τον ενδιαφέρει online, βλέπει στο κάτω μέρος της οθόνης, αρκετά διακριτικά γραμμένο είναι η αλήθεια, το ακόλουθο disclaimer:

Το ψηφιοποιημένο υλικό του αποθετηρίου έχει παραχθεί στο πλαίσιο του έργου “Ψηφιοποίηση Υλικού Δημοσίων Βιβλιοθηκών” του ΕΠ Κοινωνία της Πληροφορίας (Γ’ ΚΠΣ).

Για την ποιότητα της ψηφιοποίησης δεν ευθύνονται η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σερρών και το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης.

Προφανώς ευθύνεται ο Φούφουτος, που τσέπωσε και τα εκατομύρια που λέγαμε πιο πάνω.

Η τάση να επιδιώκεται ψηφιοποίηση υλικού που είναι ήδη ψηφιοποιημένο δεν είναι βέβαια καινούργια. Ένα άλλο παράδειγμα είναι ο «Θησαυρός της Ελληνικής Γλώσσης»· δεν εννοώ τον TLG, φυσικά, αλλά το ελληνικό ξαδελφάκι του που μέχρι μερικούς μηνές μπορούσε κανείς να το βρει στη διεύθυνση www.thesavros.gr· στο μεταξύ η ιστοσελίδα βρίσκεται σε κώμα. Ιδού από το Internet Archive και την Wayback Machine μια αποθηκευμένη μορφή του ιστοτόπου με ημερομηνία 4 Φεβρουαρίου 2009.

Για τον «Θησαυρό της Ελληνικής Γλώσσας» πρωτοάκουσα στο Α´ Ευρωπαϊκό Συνέδριο Νεοελληνικών Σπουδών που έγινε στο Βερολίνο τον Οκτώβριο του 1998. Ορίστε η ανακοίνωση του Αθανάσιου Χ. Αναγνωστόπουλου από τα πρακτικά του συνεδρίου (ζητώ συγγνώμη για την ποιότητα, θα την διορθώσω προσεχώς):

Θησαυρός Ελληνικής Γλώσσης, Πρακτικά Α´ Ευρωπαϊκού Συνεδρίου Νεοελληνικών Σπουδών

Δεν θα σχολιάσω περισσότερο εγώ τα όσα περιγράφονται στην ανακοίνωση αυτή· η κωματώδης κατάσταση της ιστοσελίδας του ιδρύματος τα λέει όλα. Στο συνέδριο ήμουν παρών και ρώτησα γιατί ψηφιοποιούνται έργα που ήδη περιλαμβάνονται στον TLG αντί το βάρος να πέσει σε έργα της νεοελληνικής λογοτεχνίας που την εποχή εκείνη δεν υπήρχαν σε ψηφιακή μορφή. Η απάντηση που έλαβα ήταν στο πλαίσιο «Ψηφιοποίηση για Έλληνες από Έλληνες». Αν σου κίνησα την περιέργεια και σε ενδιαφέρει το παρασκήνιο πίσω από το ίδρυμα, κοίταξε εδώ. Και δες εδώ μια ιστοσελίδα από τα καλά χρόνια του ιδρύματος, πίσω στο 1999.

Δεν γνωρίζω αν υπάρχει το ίδρυμα και αν εξακολουθεί να ασκεί το πολύτιμό του έργο. Αν περνάς έξω απο την οδό Θρασύλλου στην Πλάκα ρίξε μια ματιά στο νούμερο 18 για το αν υπάρχει το ίδρυμα. Το σίγουρο είναι ότι η επένδυση που έγινε τη στιγμή που γράφω τις γραμμές αυτές πάει χαμένη, αφού η ιστοσελίδα του ιδρύματος είναι ανενεργή. Ελπίζω σύντομα να είναι πάλι κοντά μας…

Προσθήκη 18/09/2011: Διαβάζω εδώ πως το κτίριο στο οποίο στεγαζόταν το ίδρυμα, ιδιοκτησίας Υπουργείου Πολιτισμού, δεν είναι πια διαθέσιμο. Προφανώς έχει διακοπεί η χρηματοδότηση, τουλάχιστον από τους πόρους του Υπουργείου Πολιτισμού. Στο παρελθόν ο ίδιος βουλευτής πάντως ρωτούσε πιο σκληρές ερωτήσεις για το ίδιο ίδρυμα…

Προσθήκη 20/10/2011: Ορίστε και το φυλλάδιο που είχε μοιραστεί στο συνέδριο του Βερολίνου με πληροφορίες για το ίδρυμα.

Θησαυρός Ελληνικής Γλώσσης Φυλλάδιο Βερολίνο 1999

Ξαφνικά κάτι έγινε και το Google ομόρφυνε.

Σα γυναίκα που φεύγει για ένα μήνα στη Βραζιλία και, όταν γυρνάει, τη γνωρίζεις μεν, αλλά μοιάζει αδιόρατα βελτιωμένη σε όλα της και ξαφνικά την κοιτάς και λες «ω ρε μάνα μου», το Google ομόρφυνε επικίνδυνα.

Ξεκινώντας από το google.com που έγινε ακόμα πιο μίνιμαλ και καθαρό, μετά μας ήρθε το Google+ που είναι επίσης πολύ καθαρό και όμορφο. Εγώ δεν έχω και πολλή εμπειρία από Facebook (είπαμε, δυο μέρες το παλεύω) αλλά βλέποντας τα δυο τους δίπλα δίπλα και αντιμετωπίζοντας και τα δύο ως καινούρια, βλέπω μια διαφορά συγκλονιστική. Το Facebook είναι ένα ιδιαίτερα στριφνό και κακοσχεδιασμένο site από μόνο του -μπροστά στο Google+ μοιάζει με MySpace, circa 2006. Και υπάρχει και συνέχεια. Το Google Calendar άλλαξε επίσης υιοθετώντας την ίδια αισθητική. Το app του Google+ στο Android είναι εξίσου καθαρό και όμορφο. Ακόμα και το web app του Gmail στο iPhone άλλαξε, κι έγινε σαν πολυ-app που περιλαμβάνει όλες τις υπηρεσίες του Google. Και μόλις τώρα ανακοινώθηκε ότι στο Gmail το ίδιο υπάρχουν δύο νέα preview themes που το μεταμορφώνουν με την ίδια αισθητική (έβαλα το «dense» -είναι πολύ καθαρό και λιτό, αλλά κάπως υπερβολικά άσπρο σε σχέση με το theme που είχα συνηθίσει -και τώρα που το βλέπω μου θυμίζει πάρα πολύ το Gmail app του Honeycomb).

Είναι τα λίγα χρώματα, μαύρο, άσπρο, γκρίζο κόκκινο και μπλε σε καλές αναλογίες.

Είναι τα τετραγωνισμένα, μεγάλα και άνετα κουμπιά. Δεν χρησιμοποιούνται περιττά και περίπλοκα γραφικά αλλά αμέσως κατανοητά σύμβολα.

Είναι η χρήση κεφαλαίων χαρακτήρων αντί για έντονα ή πλάγια, κάτι που αυξάνει την αναγνωσιμότητα.

Είναι ότι το Gmail, ας πούμε με το νέο του theme “Preview (dense)” δεν σε κουράζει καθόλου, όλη η σελίδα πήρε μια ανάσα· το μάτι σου πέφτει πιο γρήγορα σε αυτό που σε ενδιαφέρει. Και κάποιος κάθισε και σκέφτηκε τι πραγματικά χρειάζεται ο χρήστης και έκανε ένα κόλπο ώστε τα βασικά κουμπιά που χρειάζεσαι όταν διαβάζεις τα μηνήματά σου:

μένουν πάντα, από μόνα τους, ορατά στο πάνω μέρος της οθόνης όταν σκρολάρεις την οθόνη προς τα κάτω. Λειτουργικότατο και χρησιμότατο χωρίς περιττές αηδίες και φλασιές.

To Gmail στον browser με κούραζε μέχρι τώρα και γιαυτό χρησιμοποιούσα το Sparrow για τον Μακ, πιάνω όμως τώρα τον εαυτό του να πηγαίνει στο online Gmail που μου αρέσει περισσότερο.

Από αυτά που γράφει μάλιστα για το Google+ ο Θοδωρής και από αυτά που είδα στην σχετική Google+ σελίδα του μπαίνω σε πειρασμό να το κλείσω το Facebook (που όπως ίσως διάβασες πιο παλιά εδώ, έχει αρχίσει να μου την δίνει) και να αλλάξω μαγαζί. Θοδωρή, αν σε στείλει ο Γκούγκλης ή κανένα pingback προς τα εδώ, στείλε κανένα invite!

1. Πήγαινε στη σελίδα http://diglib.ypepth.gr/awweb/main.jsp http://diglib.ypepth.gr/awweb/guest.jsp (το πρώτο λινκ ζητάει πολύ συχνά login). Είναι η Ψηψιακή βιβλιοθήκη των Δημοσίων βιβλιοθηκών της Ελλάδας. Την πληρώσαμε 5,5 εκ. ευρώ.
2. Κάνε αναζήτση στο μεγάλο πεδίο αριστερά για «Μεσαιωνικά και Νέα Ελληνικά»
3. Από τη λίστα των αποτελεσμάτων, διάλεξε τον πρώτο και τον δεύτερο τόμο από κάποια από τις ψηφιοποιήσεις (έχει πολλές). Η κάθε μια είναι διασυνδεμένη.
   
4. Κατέβασε το πλήρες PDF από το τρίτο εικονίδιο από τα αριστερά στο πάνω δεξί μέρος του παράθυρου (έκανα διάφορα κλικ για να το βρω, ευχαρίστησε με για τον χρόνο που σου έσωσα).

Αν δεν έχεις Internet Explorer ίσως να μην παίξει, με Firefox 5 φαίνεται να δουλεύει.

Για περισσότερα σχετικά, δες εδώ.

Update:
Τον πρώτο τόμο μπορείς να τον κατεβάσεις από εδώ, τον δεύτερο από εδώ.

Μέχρι εδώ όλα καλά. Το πινακάκι μένει στο profile μου και οι «φίλοι» μου δεν έχουν πρόσβαση σε αυτό. Όποτε θέλω να τσεκάρω μια ημερομηνία, ρίχνω μια ματιά και όντως, έχω γίνει ένας καλύτερος «φίλος».

Μια επιπλέον λειτουργία της εφαρμογής είναι η δημιουργία ενός ημερολογίου για όλο το έτος, με σημειωμένες μέσα τις γιορτές και τα γενέθλια των φίλων. Ο σύνδεσμος που το δημιουργεί φαίνεται στο επάνω μέρος της παραπάνω σελίδας. Η εφαρμογή συνθέτει μια φωτογραφία για κάθε μήνα και την τοποθετεί σε ένα άλμπουμ που δημιουργεί για αυτό το σκοπό μέσα στον λογαριασμό μου (μέσα στο Facebook δηλαδή).

Η ιδέα μου ακούστηκε καλή, μια που θα μπορούσα να τυπώσω το ημερολόγιο και να το βάλω στο γραφείο μου – έτσι σίγουρα δεν θα ξεχνούσα τίποτε. Κλίκαρα, λοιπόν, τον σύνδεσμο και μεταξύ των άλλων επιλογών υπήρχαν και οι ακόλουθες:

Είμαι 100% βέβαιος ότι στην ερώτηση «Ποιος θα μπορεί να βλέπει το ημερολόγιο» διάλεξα την επιλογή «Μόνο εγώ», μια που αυτός ήταν ο στόχος μου. Άφησα όμως το κουμπάκι «Μάρκαρε τους φίλους στις φωτογραφίες του ημερολογίου» («Tag friends in the photos of the calendar») τσεκαρισμένο· τώρα που το ξανασκέφτομαι, ενώ ξέρω τι ακριβώς είναι και κάνει το «Tag a friend» σε μια φωτογραφία και το χρησιμοποιώ συχνά, δεν πολυσκέφτηκα όταν το άφησα τσεκαρισμένο (για τους μη χρήστες του Facebook, όταν μαρκάρω σε μια φωτογραφία που ανεβάζω εγώ στο Facebook το όνομα ενός «φίλου» μου, ο «φίλος» και, συνήθως, όλοι οι «φίλοι» του «φίλου» μου, αποκτούν πρόσβαση σε αυτή τη φωτογραφία). Είμαι όμως βέβαιος πάλι ότι στο άλμπου με με τις φωτογραφίες που δημιουργήθηκε επέλεξα την επιλογή «Ορατό μόνο σε μένα»:

Διπλοτσέκαρα με άλλα λόγια την επιλογή που είχα κάνει στην πρώτη οθόνη.

Η εφαρμογή πήρε μερικά λεπτά αλλά τελικά φόρτωσε τις φωτογραφίες στο άλμπουμ και όντως το αποτέλεσμα ήταν όπως το περίμενα και με άφησε ικανοποιημένο. Αυτό που δεν με άφησε ικανοποιημένο, είναι ότι μετά από μερικά λεπτά άρχισαν να φτάνουν σχόλια και Likes από τους φίλους μου – και αυτό ενώ εγώ είχα την εντύπωση ότι το άλμπουμ ήταν ορατό μόνο σε μένα. Ευτυχώς τα σχόλια ήταν θετικά: η εφαρμογή άρεσε σε «φίλους» μου, ίσως επειδή – επιτέλους – δεν θα ξεχνούσα πλέον γιορτές και γενέθλια.

«Όλα καλά κι όλα ωραία», θα μου πεις, φίλε μου, γιατί γράφεις τότε αυτό το ποστ και μας πρήζεις;

Ο λόγος είναι ότι πιστεύω πως η ημερομηνία γεννήσεως και το πόσω χρονών είναι κάποιος (η εφαρμογή αυτόματα υπολογίζει την ηλικία των φίλων) είναι προσωπικά δεδομένα και καμμιά δουλειά δεν έχουν να είναι ορατά σε όλους, έστω και σε «φίλους», με τέτοιο μαζικό τρόπο. Που ξέρω εγώ ότι οι άνθρωποι αυτοί θέλουν την πληροφορία τους ορατή για τρίτους; Αρκεί το ότι η ίδιοι έχουν επιλέξει να είναι η πληροφορία τους ορατή στον λογαριασμό τους για τους «φίλους» τους;

Εγώ πάντως αφού έβγαλα στη φόρα τα δεδομένα ορατά για όλους τους «φίλους» μου αισθάνθηκα άσχημα και αφαίρεσα το μαρκάρισμα με τα ονόματα των φίλων μου από τις φωτογραφίες του ημερολογίου. Ίσως μάλιστα αφαιρέσω και τις φωτογραφίες αυτές καθαυτές, αφού το σκεφτώ λίγο περισσότερο.

Τι έμαθα από αυτή την γκάφα;

1) Ότι τελικά είμαι ασυνεπής μεταξύ αυτού που πιστεύω για προσωπικα δεδομένα και της πρακτικής μου στο Facebook. Και εγώ ο ίδιος έχω βγάλει στη φόρα την ημερομηνία γέννησής μου στο Facebook (χωρίς το έτος), για τους «φίλους» μου μόνο (και όχι για όλους ή και για τους «φίλους των φίλων» όπως μου προσφέρει το Facebook). Θα έβαζα ποτέ την ημερομηνία γέννησής μου στην πόρτα του γραφείου μου; Αποκλείεται. Την βγάζω στην φόρα στο Facebook, επειδή και άλλοι το κάνουν και γενικά επειδή εκεί κάτι τέτοιο θεωρείται OK (κάτι σαν «consensus terrorism» που έλεγε και ο Douglas Coupland στο Generation X).

2) Ανεξάρτητα από το γιατί έγινε η γκάφα (αν είναι λάθος του Facebook ή δικό μου ή της εφαρμογής), αποδείχτηκε ότι αν και ήξερα τι σημαίνουν οι διαφορετικές επιλογές, δεν το πολυσκέφτηκα ούτε το έψαξα πολύ για το αν θα εμφανιστούν και που αυτά που θεωρώ προσωπικά δεδομένα των φίλων μου. Θεωρώ τον εαυτό μου καλό ως πολύ καλό χρήστη ψηφιακών τεχνολογιών αλλά ήμουν μάλλον τεμπέλης ή απρόσεχτος. Στην ουσία με το να αφήσω την επιλογή για μαρκάρισμα των φίλων μου στις φωτογραφίες βοήθησα αυτόν που έφτιαξε την εφαρμογή μια που υπενθύμισα έτσι την ύπαρξή της στους φίλους μου. Αυτός που έφτιαξε την εφαμογή πουλά μάλιστα τυπωμένα τα ημερολόγια που φτιάχνουν οι χρήστες της. Αφήνοντας τον να έχει πρόσβαση στα προσωπικά δεδομένα των φίλων μου, του έδωσα δηλαδή το δικαίωμα να βγάλει, πιθανώς, κάποιο κέρδος από αυτά.

3) Επιβεβαιώθηκε αυτό που έχω παρατηρήσει και με άλλη ευκαιρία για την συμπεριφορά μου (και των «φίλων» μου) στο Facebook. Αφήνουμε πληροφορίες να γίνονται γνωστές που κανονικά, εκτός ψηφιακής πλατφόρμας, θα κρατούσαμε για τον εαυτό μας ή θα μοιραζόμασταν με πολύ λίγους και καλούς φίλους (χωρίς εισαγωγικά).
Ανάμεσα στους εκατόν τόσους φίλους μου είναι πρώην φοιτητές μου, άνθρωποι που έχω γνωρίσει επιφανειακά σε συνέδρια, πραγματικοί πολύ καλοί μου φίλοι κτλ. Υποθέτω ότι οι περισσότεροι χρήστες του Facebook έχουν πάνω κάτω την ίδια διαστρωμάτωση «φίλων». Παρ᾽ όλα αυτά, αφήνω σχόλια μάλλον προσωπικού χαρακτήρα σε πραγματικούς φίλους (χωρίς εισαγωγικά) που τα βλέπουν όλοι οι «φίλοι» μου, χωρίς αυτό να με ενοχλεί, ενώ σίγουρα δεν θέλω ένας πρώην φοιτητής μου να ξέρει τι πλάκες κάνω με έναν κολλητό μου. Και το κάνω επειδή το κάνουν όλοι και θεωρείται χιπ, ή επειδή βαριέμαι κάθε φορά να σκέφτομαι τι γράφω και να προσαρμόζω τις επιλογές ιδιωτικότητάς μου. Και αυτό το ξέρουν αυτοί που φτιάχνουν το Facebook, ότι δηλαδή το αυθόρμητο της υπόθεσης χάνεται αν σκεφτείς να αλλάξεις επιλογές ιδιωτικότητας και ίσως τότε σβήσεις αυτό που έγραψες, όπως το ξέρουν και αυτοί που φτιάχνουν εφαρμογές όπως το «Today Calendar», κάτι που αποδείχτηκε από την γκάφα μου. Και επειδή όλοι τελικά κάνουμε το ίδιο, το Facebook συλλέγει ιδιωτικά δεδομένα και αποκομίζει κέρδος από αυτά.

Το κακό είναι ότι το ξέρω και εγώ, και γιαυτό ίσως πρέπει τελικά να φύγω από το Facebook. Για να δούμε αν θα τα καταφέρω.

Μου φάνηκε ενδιαφέρον, οπότε αποφάσισα να αγοράσω το βιβλίο του. Μπήκα στο Amazon (το οποίο είναι ένα πολύ πρακτικό και χρήσιμο social network από μόνο του με σχόλια, reviews και αυτοματοποιημένες προτάσεις για τον καθένα), βρήκα το βιβλίο στην έκδοση για Kindle, το αγόρασα με την υπηρεσία 1-click (χωρίς να δίνω πάλι τα στοιχεία μου, την πιστωτική κλπ) και σε δύο λεπτά το είχα κατεβάσει στο iPad μου και το διάβαζα. Μέχρι το βράδυ της Κυριακής είχα διαβάσει το βιβλίο.

Για δείτε πόσα social media συνεργάστηκαν γι αυτό:

Το GetGlue που μου πρότεινε μια σελίδα με το video του SKR.
Η Wikipedia, γραμμένη αποκλειστικά από χρήστες, όπου πήγα μετά για να διαβάσω για τον SKR.
Το Amazon, με σχόλια και βαθμολογία για το βιβλίο από χρήστες, όπου ενημερώθηκα για τις γνώμες τους για το βιβλίο του SKR.

Όλα αυτά συνετέλεσαν στο να αγοράσω ένα βιβλίο, αλλά θα μπορούσε να είχε συμβεί κάτι αντίστοιχο για να με κάνει να δω μια ταινία, να προτιμήσω ένα ξενοδοχείο, να διαλέξω ένα ταξιδιωτικό προορισμό, ένα εστιατόριο, να αγοράσω ένα laptop, να αγοράσω ένα έπιπλο…

Αν ήθελα να αγοράσω το δικό σας προϊόν, ποιά social networks θα μου το πρότειναν; Και ποιά η παρουσία σας σε αυτά;

Ο Αναγνωστόπουλος προσεγγίζει το θέμα κυρίως από την οπτική του marketing και της προώθησης προϊόντων μέσω των social media. Εμένα μου καρφώθηκε η εξής ιδέα στο μυαλό, μάλλον επειδή περίπου ταυτόχρονα διάβασα δύο άρθρα στο ReadWriteWeb για τα πλεονεκτήματα των eBooks έναντι των τυπωμένων βιβλίων και, αντιστρόφως, τα πλεονεκτήματα των τυπωμένων βιβλίων έναντι των eBooks:

Ποιο ρόλο παίζει πλέον η τεχνολογία στην διακίνηση και ανάγνωση βιβλίων; Αν το μέλλον της διακίνησης και ανάγνωσης βιβλίων είναι κατεξοχήν ηλεκτρονικό, ποιες επιπτώσεις δημιουργούνται για τον τρόπο που οι αναγνώστες ανακαλύπτουν, επιλέγουν και τελικά διαβάζουν βιβλία;

Το θέμα έχει πολύ βάθος· προς το παρόν με ενδιαφέρουν οι εξής αλλαγές, που μου φαίνονται θεμελιώδεις:

Με την άφιξη των ψηφιακών βιβλίων είναι ίσως η πρώτη φορά που η τεχνολογία παίζει κυρίαρχο ρόλο στη διαδικασία της ανάγνωσης· το ηλεκτρονικό βιβλίο μπορεί να αναγνωσθεί μόνο μέσω ενός eReader. Το βιβλίο παύει έτσι να είναι ένα φυσικό αντικείμενο, με το οποίο ο κάθε αναγνώστης συνδέεται και με άλλους τρόπους και όχι μόνο με το περιεχόμενο, το κείμενο.

φωτογραφία από τον striatic στο flickr

Πόσες φορές έχει τύχει να εντοπίσετε ένα βιβλίο στη βιβλιοθήκη σας ή άλλου μόνο επειδή θυμάστε το χρώμα του εξώφυλλου ή το πάχος του; Έχει τύχει να αγοράσετε μια καινούργια έκδοση ενός βιβλίου που ήδη κατέχετε επειδή έχει καλύτερο εξώφυλλο, χαρτί ή τυπογραφική εμφάνιση; Αν ναι, καταλαβαίνετε τι εννοώ. Μήπως κάποιο βιβλίο σας είναι πολύτιμο επειδή έχει μέσα σημειώσεις δικές σας ή κάποιου αγαπημένου προσώπου ή κάποιο άλλο κείμενο, άσχετο με το βιβλίο, που συνδέεται με κάποια γλυκιά (ή πικρή) ανάμνηση στο μυαλό σας;

Πέρα από τις λειτουργίες αυτές του βιβλίου που είναι δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να αναπληρωθούν από τα eBooks, βλέπω ένα ακόμη ζήτημα: την τεχνολογία ως προϋπόθεση για την ανάγνωση. Να τι εννοώ:

Η πρόσβαση του αναγνώστη στο τυπωμένο βιβλίο ρυθμίζεται μέχρι σήμερα από απλούς κανόνες. Όταν χρειάζομαι ένα βιβλίο μπορώ να το αγοράσω, ή, αν η αγορά δεν μου είναι δυνατή για οποιοδήποτε λόγο, να το δανειστώ από ένα πρόσωπο ή μια βιβλιοθήκη. Η τεχνολογία έχει να κάνει μόνο με τη διαδικασία παραγωγής ενός βιβλίου (χωρίς την τεχνολογία της τυπογραφίας δεν θα υπήρχαν τυπωμένα βιβλία) αλλά όχι με τη διακίνηση και την ανάγνωσή του. (Ας αφήσουμε στην άκρη το ποια βιβλία τυπώνονται και γιατί για άλλη αφορμή).

Εικόνα από τον χρήστη crunchyfootsteps στο flickr

Για να διαβάσω ένα eBook χρειάζομαι όμως μία επιπλέον ηλεκτρονική συσκευή, έναν ενδιάμεσο. Μέχρι τώρα όποιος ήξερε γραφή και ανάγνωση είχε πρόσβαση σε βιβλία (έστω σε ελάχιστα, αν ζούσε σε μια χώρα του τρίτου κόσμου, χωρίς βιβλιοθήκες και άλλη τέτοια υποδομή). Με την άφιξη των eBooks, και κυρίως με την άφιξη νέων συσκευών ανάγνωσης όπως το iPad, αυτό πλέον δεν αρκεί. Η ανάγνωση σχετίζεται άμεσα με την πρόσβαση σε ηλεκτρονικές συσκευές και, βεβαίως, με την απόκτηση των απαραίτητων γνώσεων για τη χρήση τους. Και αυτό ανεβάζει, σε αρκετές περιπτώσεις, ψηλά τον πήχη για την ανάγνωση βιβλίων.

Θα επανέλθω στο θέμα με περισσότερα στο μέλλον.

Ακολουθώ όλο περιέργεια το λινκ και οϊμέ, βλέπω το εξής:

Δεν είμαι βέβαιος αν η προειδοποίηση εμφανίζεται επειδή χρησιμοποιώ τους DNS servers του Google ή αν είναι μηχανισμός του Firefox μέσω κάποια μαύρης λίστας. Ο admin δεν το πήρε χαμπάρι; Ο θείος γκούγκλής κάνει λάθος;

Καθότι χρήστης mac, τόλμησα και άνοιξα την σελίδα:

Τα περιοδικά είναι αδιάφορα για τις ανθρωπιστικές επιστήμες· τόσος κίνδυνος για το τίποτε…

«Το σχολείο μας είναι ένα σχολείο χωρίς τοίχους·σχεδόν όλες οι τάξεις έχουν διαδραστικούς πίνακες. Οταν τελειώνει το σχολικό ωράριο κάνουμε σεμινάρια στους υπολογιστές για τους κατοίκους της περιοχής μας. Πολλές φορές οι μικροί μαςείναι εκείνοι που διδάσκουν τους γηραιότερους, καθώς το μάθημα έχει γίνει πλέον το πιο διασκεδαστικό παιχνίδι».

Από την εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ», 13 Μαρτίου 2010: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=1&artid=319836&dt=13/03/2010#ixzz0i68rdmi5

ΥΓ. Εντύπωση μου έχει προκαλέσει μια υποχρέωση δαπάνης 800 χιλ ευρώ για “Επιχορήγηση ΟΕΔΒ για την προμήθεια των βιβλίων ΥΠΕΡΟΧΗ ΕΛΛΑΔΑ και ΠΑΠΙΣΣΑ ΙΩΑΝΝΑ”.

Από το ιστολόγιο του Γιάννη Πανάρετου, Υφυπουργού Παιδείας: http://panaretos.blogspot.com/2009/10/2009.html

Αν υποθέσουμε ότι ένας διαδραστικός πίνακας κοστίζει γύρω στα 2.000 ευρώ, τότε 400 ελληνικά σχολεία δεν διαθέτουν τέτοιους πίνακες αλλά οι μαθητές τους διαθέτουν τα βιβλία «Υπέροχη Ελλάδα» και «Πάπισσα Ιωάννα». Οι προτεραιότητες είναι σαφείς…

Εγώ που νόμιζα ότι ο Mac δεν τρελλαίνεται που και που, καλά να πάθω!

The European Library 2.3, originally uploaded by notiX.

Ανοίγεις το εικονικό πληκτρολόγιο στο http://search.theeuropeanlibrary.org/portal/en/index.html και τσουπ, πετιέται ο «Έλληνας».